De onversneden clubman, die deze maand op 85-jarige leeftijd overleed, behoort voor mij tot het elitekorps van wijze mannen waar Ajax erg veel aan te danken heeft. Hard in de leer, de lat altijd zo hoog mogelijk. Noem het de oude stempel, maar tegenwoordig is dat bijna een omstreden begrip. Alsof je met die opvatting gedateerd bent. 

Na zijn dood kwam ik een vergeelde passage tegen. Twee dingen waren altijd belangrijk voor Borman. Je moet alles met een Ajaxhart doen en je moet bereid zijn meer dan veertig uur per week in te club te steken. Simpel, maar doeltreffend. De doorbraak van een speler kon je ook niet claimen, vond hij. “Voetballers worden door ons altijd meerdere keren bekeken. Alles gebeurt op basis van samenwerking.”

Ik leerde Herman Borman kennen in de jaren tachtig. Als piepjonge verslaggever van De Courant Nieuws van de Dag volgde ik het jeugdvoetbal op de voet. De B1, A2, A1 en de reserves, het huidige Jong Ajax. Op het complex achter De Meer werd ik een vaste gast.

In de bestuurskamer zaten eminente Ajacieden als Wim Schoevaart, Jan Neefjes, André Kraan en ‘rooie’ Piet van Deijck. Ton Pronk en Louis van Gaal kwamen regelmatig binnenstappen. Gastheer Hans Bijvank zorgde in de ochtenduren voor koffie en koek, ’s middags voor bitterballen en blokjes kaas. Daarnaast mocht ik bij hem de opstellingen van het officiële wedstrijdformulier overschrijven. 

Langs de lijn of telefonisch sprak ik wekelijks met de trainers en jeugdleiders, van Dick de Groot tot Cas Harms. Het werden vertrouwde gezichten, want van een tombola in de staf was nog geen sprake. Deze groep werd gekenmerkt door een onvoorwaardelijke toewijding, een scherp oog voor talent en uiteraard een schat aan kennis. Zij brachten mij al snel de mores van Voorland bij. Intern mag je kritisch zijn, naar buiten toe vorm je een front.    

Aanbevolen

De kracht van de herinnering

Borman was dertig jaar toen hij zijn trainersdiploma haalde. Hij werkte bij Amsterdamse amateurclubs die allang niet meer bestaan, zoals Madjoe en Oriënt. Op voorspraak van Tonny Bruins Slot – dat zegt iets – kwam Borman in 1982 naar Ajax. Er was een plek vrij bij de C-junioren. Vanaf die dag doorliep hij alle elftallen. 

Het leven bij Ajax was jarenlang vrij overzichtelijk. Daarover zei Borman ooit: “Wij zaten in één kamer, met één kast. Daar zat de hele jeugdopleiding in.” Hij kneedde Dennis Bergkamp, Bryan Roy, Patrick Kluivert, Clarence Seedorf, Nordin Wooter en vele anderen. Als trainer van de A1 – nu onder 19 – werd Borman in zijn laatste vier seizoenen telkens landskampioen. In 1998 gebeurde dat zonder een wedstrijd te verliezen. 

Een ander hoogtepunt vond hij de titel met de B2 in 1992, toen hij met allemaal eerstejaars junioren zelfs te sterk was voor B1 van PSV. “Wat ons bindt? Dat je zo ongelooflijk intensief met die club bezig bent,” zegt tachtiger Dick de Groot, die het uitstervende ras op De Toekomst nog vertegenwoordigt. “Toen stond je nog alleen op het veld, hè? Van kracht- tot looptraining. Wij deden álles erbij. Tegenwoordig heb je voor elke oefening een trainer.”  

Streng maar rechtvaardig, werd Borman genoemd. Met zijn priemende ogen kon hij soms wat nors overkomen. Bovendien was hij minder uitbundig in het openbaar, zoals bijvoorbeeld de markante De Groot dat wel kon zijn, maar voor Borman telde louter de inhoud. Vandaar dat hij van 1998 tot 2007 als scout ook nauw samenwerkte met Cas Harms, die uit hetzelfde hout gesneden was. 

“Ingetogen, nooit op de voorgrond,” zegt voormalig hoofd opleidingen Danny Blind (2000-2005) over Borman. “Iemand die zijn werk méér dan goed deed. Cas en hij keken puur volgens de Ajaxnorm. En op vrijdagmiddag dronken ze samen met de overige scouts een borrel op De Toekomst. Dat had iets familiairs. Het was een mooie groep die daar bij elkaar zat. Ras-Ajacieden.” 

Aanbevolen

Ray Clarke en de dag dat de magie begon